De verwerkingstijd van een traumatische gebeurtenis op de werkvloer verschilt sterk per persoon en situatie. Bij de een duurt het een dag, bij de ander enkele dagen, bij weer anderen een aantal weken. In een klein deel van de gevallen duurt het langer en is extra ondersteuning nodig. Hoewel het in individuele gevallen lastig te voorspellen is, zijn er wel enkele factoren die het beloop kunnen beïnvloeden.

Wat bepaalt hoe lang traumaverwerking duurt?

Ten eerste speelt de aard en intensiteit van de traumatische gebeurtenis een belangrijke rol. Zo slaat een gebeurtenis die totaal onverwachts komt vaak een diepere wond dan een gebeurtenis die je ziet aankomen. En als je niets kunt doen dan machteloos toekijken komt een incident vaak ook harder binnen.

Persoonlijke factoren zoals leeftijd, eerdere traumatische ervaringen en andere psychische aandoeningen bepalen ook hoeveel tijd en moeite het kost om een traumatische gebeurtenis te verwerken. Oudere medewerkers zonder traumatische voorgeschiedenis of diagnoses herstellen vaak sneller, maar dit is geen harde regel. Sommige mensen hebben van nature meer tijd nodig om ingrijpende ervaringen te verwerken, omdat zij vanwege genetische aanleg kwetsbaarder zijn.

De beschikbaarheid van sociale steun vormt een andere cruciale factor in de verwerking. Medewerkers met een sterk sociaal netwerk herstellen vaak sneller dan degenen die het trauma veelal alleen moeten verwerken. Daarbij kunnen negatieve opmerkingen en kritische vragen een grote impact hebben op de medewerker, vooral als ze afkomstig zijn van een leidinggevende. Denk aan oordelende vragen zoals: “Had je niet beter zus of zo kunnen handelen?!” Kortom: een ondersteunende omgeving bevordert herstel, terwijl een gebrek aan steun en erkenning het verwerkingsproces kan vertragen.

Welke fases doorloopt iemand tijdens het verwerken van een trauma?

Hoewel de verwerkingstijd verschilt, verloopt de verwerking over het algemeen in drie verschillende herkenbare fases.

De eerste fase is verdoving. In deze acute fase ervaar je vaak shock en ongeloof. In eerste instantie denk je: Dit kan niet waar zijn. Ik droom. Vrijwel meteen hierna gooit je geest de deur van de eigen gevoelens weer dicht. Dit is een geweldig overlevingsmechanisme dat maakt dat je in de acute fase, vaak ‘op de automatische piloot’, in staat bent om adequaat te handelen.

Na de acute fase volgt een periode van herbeleven en vermijden, waarin de realiteit van het gebeurde doordringt. Je wordt gekweld door indringende herinneringen aan wat je is overkomen (herbelevingen). Deze ‘horrorfilm’ bezorgt je gevoelens van angst, verdriet, verwarring, schuld en boosheid. Deze emoties putten je zo uit dat je ze ook uit de weg probeert te gaan door je op andere zaken te richten (vermijding).

De derde fase is de fase van integratie, waarin je het trauma een plaats probeert te geven in je leven. Je probeert de zin te ontdekken in wat je hebt meegemaakt zonder het dagelijks functioneren te beheersen.

Hoe kun je het verwerkingsproces na trauma ondersteunen?

Het herstelproces begint allereerst bij de medewerker zelf. Deze moet zelf de confrontatie aangaan met het trauma en alle bijbehorende gevoelens. Aan deze confrontatie kun je niet ontsnappen. Een pijnloos herstel is niet mogelijk. Tegelijkertijd is het ook belangrijk voldoende momenten van rust en afleiding te zoeken. Deze momenten laden als het ware de accu weer op om de volgende confrontatie aan te kunnen.

Daarnaast is effectieve ondersteuning vanuit de omgeving ook van cruciaal belang bij traumaverwerking. Van collega’s, van de leidinggevende, van het hoger management en het thuisfront. Zij dienen te erkennen dat de medewerker iets ergs is overkomen. Een luisterend oor, praktische hulp bij dagelijkse taken en begrip voor de tijd die nodig is voor herstel maken een groot verschil.

Aanvullend kan ondersteuning vanuit een collegiaal opvangteam waardevol zijn. Dit is een groepje medewerkers die een korte training hebben gevolgd in collegiale opvang en nazorg. Doordat deze collega’s het werkveld van de getroffen medewerker begrijpen, kunnen zij in eerste instantie vaak beter en laagdrempeliger opvang bieden dan professionals zoals therapeuten of psychiaters.

Het helpt ook als organisaties niet alleen vertrouwen op de goede intenties, maar ook werken met duidelijke kaders. Zij dienen heldere protocollen voor traumaopvang op te stellen en een veilige werkcultuur te creëren waarin hulp zoeken normaal is. Buijssen Training en Educatie biedt hiervoor een praktisch toepasbaar voorbeeldprotocol dat in veel organisaties als basis dient voor het eigen beleid. U kunt dit protocol vrijblijvend bij ons opvragen.

Wanneer is professionele hulp nodig bij traumaverwerking?

Als klachten langer dan vier tot zes weken aanhouden en het dagelijks functioneren belemmeren, is een snelle doorverwijzing naar professionele hulp essentieel. Klachten zoals aanhoudende slaapproblemen, concentratiemoeilijkheden, vermijdingsgedrag of emotionele gevoelloosheid zijn mogelijke signalen dat professionele ondersteuning nodig is. Ook terugkerende nachtmerries, flashbacks, depressieve klachten of paniekaanvallen duiden op de noodzaak van extra ondersteuning of behandeling.

Verschillende behandelvormen zijn beschikbaar, afhankelijk van de aard en ernst van de symptomen. Cognitieve gedragstherapie, EMDR, of online therapie kunnen effectief zijn bij traumaverwerking. In sommige gevallen kan medicatie zoals antidepressiva bepaalde symptomen verlichten. De keuze voor een specifieke behandeling hangt ook af van individuele behoeften.

Het is belangrijk om te weten dat hulp zoeken een teken van kracht is, geen zwakte. Tijdige interventie kan voorkomen dat acute stress zich ontwikkelt tot langdurige problematiek. Organisaties en individuen die investeren in adequate traumazorg, kunnen zo verzuim en verloop voorkomen.

Hoe Buijssen Training en Educatie helpt bij traumaopvang en verwerking

Buijssen Training en Educatie is een opleidingsinstituut dat zich specialiseert in traumaopvang en nazorg. Het trainingsbureau ontwikkelde (als enige) een totaalpakket collegiale traumaopvang, onder andere met:

Neem gerust contact op om te ontdekken hoe wij uw organisatie kunnen helpen bij het ontwikkelen van effectieve traumaopvang.